Του Παύλου Θ. Κάγιου
Βραβευµένος σε όλα τα έργα του, ο 67χρονος Λάκης Παπαστάθης επανέρχεται µε µια βαθιά βιωµατική ταινία
«Η ταινία µου – λέει ο Λάκης Παπαστάθης που έζησε τα νεανικά του χρόνια στην πρωτεύουσα της Λέσβου – έπρεπε σε κάθε περίπτωση να ξεκινήσει το ταξίδι της προς το κοινό από τη Μυτιλήνη, από τον χώρο στον οποίο γυρίστηκε και στον οποίο αναφέρεται».
Γι’ αυτό και η πρεµιέρα της δίνεται στις 4 Σεπτεµβρίου στο ελαιοτριβείο του παππού του Ελύτη. «Η προβολή αυτή», τονίζει «αποτελεί µια συµβολική ανταπόδοση στους ανθρώπους του τόπου που αγκάλιασαν και στήριξαν µε τρόπο συγκινητικό την προσπάθεια τη δική µου και των συνεργατών µου, καθώς και στους δεκάδες µυτιληνιούς ερασιτέχνες ηθοποιούς οι οποίοι έλαβαν µέρος στην ταινία.
Αποδέχτηκα την πρόταση της Εταιρείας Αρχιπέλαγος να γίνει η παγκόσµια πρεµιέρα του έργου στο Ελαιοτριβείο Βρανά – που η αυλή του µπορεί να µετατραπεί σ’ ένα µαγικό αυτοσχέδιο θερινό σινεµά – γιατί το πανέµορφο αυτό µνηµείο, ιδιαίτερα µετά την αναστήλωσή του, αποτελεί όχι µόνο ένα ζωντανό τεκµήριο του παρελθόντος της Λέσβου αλλά και ένα ευδιάκριτο ίχνος της καταγωγής του Οδυσσέα Ελύτη, ενός οικουµενικού ποιητή που σηµατοδοτεί το απόγειο της µεγάλης πνευµατικής παράδοσης του νησιού».
Κεντρικός ήρωας της ταινίας ο Κώστας (Χρήστος Χατζηπαναγιώτης) που ύστερα από είκοσι χρόνια παραµονής στο Παρίσι αποφασίζει να επιστρέψει στην πατρίδα του τη Μυτιλήνη. Προηγήθηκε τηλεφώνηµα από συµβολαιογράφο του νησιού που τον πληροφορούσε πως κληρονόµησε το οικογενειακό σπίτι. Είχε φύγει από τη Μυτιλήνη στα δεκαοχτώ του για σπουδές κινηµατογράφου στο Παρίσι και δεν είχε ξαναγυρίσει. Ενα βαρύ οικογενειακό ιστορικό τον κρατούσε µακριά.
«Το παρόν και το παρελθόν είναι εξίσου ζωντανά µέσα στη µνήµη και την ψυχή του ήρωα» εξηγεί ο σκηνοθέτης. Τα ζει όλα σα να συµβαίνουν τώρα, όλοι οι νεκροί της οικογένειάς του ξαναβγαίνουν στο φως και ο θεατής βλέπει τη ζωή τους σαν σε ταινία µυθοπλασίας». «Το µεγαλύτερο µέρος της ταινίας είναι υποκειµενικά πλάνα του ανθρώπου που επιστρέφει. Βλέπει τον κόσµο χωρίς ο ίδιος να φαίνεται. Επιπλέον καταγράφει την επιστροφή του µε µια κάµερα που κουβαλάει πάντα µαζί του. Μόνο στην τελευταία σκηνή θα δούµε το πρόσωπό του» συνεχίζει ο Λάκης Παπαστάθης, που το προηγούµενό του φιλµ, «Το µόνον της ζωής του ταξείδιον» για τον Γεώργιο Βιζυηνό, είχε εντυπωσιάσει σηµειώνοντας µια καλή πορεία στους κινηµατογράφους. Επιστρέφοντας ο ήρωας της ταινίας στη γενέθλια γη, «συναντάει όσους έχουν αποµείνει από τους συγγενείς και ξαναθυµάται αυτούς που έχουν φύγει, φαντάζεται και τον εαυτό του µικρό στην ηλικία των δέκα χρόνων, την εποχή δηλαδή που συνέβησαν τα δραµατικά γεγονότα στην οικογένειά του». Ετσι, που, τελικά, «ζώντες και τεθνεώτες να τον κάνουν να ξαναγαπήσει τον τόπο του», συνοψίζει ο σκηνοθέτης.
Είναι και µια προσωπική σας ιστορία αυτό «Το ταξίδι στη Μυτιλήνη»;
Ο νόστος είναι δύσκολος, σχεδόν ανέφικτος, γιατί όλα έχουν αλλάξει.
Η πόλη, οι άνθρωποι, τα σπίτια. Για να αφηγηθείς αυτόν τον δύσκολο νόστο µε ειλικρίνεια και χωρίς µελοδραµατισµούς, πρέπει να βρεις τον τρόπο, τη µορφή, που δεν είναι απλώς το ένδυµα του νοήµατος της αφήγησης αλλά συχνά το ίδιο νόηµα. Η σχέση του ήρωα µε την Ελένη, µια νέα γυναίκα που εργάζεται στο γηροκοµείο Μυτιλήνης, θα του ανοίξει νέους δρόµους για τη ζωή και την τέχνη του.
Γιατί διαλέξατε σύνθετη κινηµατογράφηση αυτού του «νοσταλγικού ταξιδιού»;
Η σπαστή αφήγηση, το µπρος πίσω στον χρόνο, το υποκειµενικό πλάνο, η συχνά ντοκιµαντερίστικη γραφή, οι θεατρικές σκηνές µέσα στο σινεµά και η νοσταλγία της κλασικής µυθοπλασίας µε την οποία ο ήρωας επαναδηµιουργεί το παρελθόν του συνθέτουν τη δοµή του φιλµ, που µε την πολυµορφία του µοιάζει περισσότερο µε σύγχρονη µουσική σύνθεση. Οι ηθοποιοί που ερµηνεύουν το «ανέφικτο ταξίδι του νόστου» σε σενάριο του σκηνοθέτη είναι οι Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Μαρία Ζορµπά, Δηµήτρης Καταλειφός, Λουκία Μιχαλοπούλου, Νικόλας Παπαγιάννης, Θόδωρος Κατσαδράµης, Χρήστος Στέργιογλου, Υβόννη Μαλτέζου, Μυρτώ Παράσχη, Θάνος Γραµµένος, Νέλη Καρρά, Φωκίων Σπύρογλου, Μπάµπης Αλατζάς, Δηµήτρης Καραµπέτσης. Η φωτογραφία ειναι του Γιώργου Αργυροηλιόπουλου, η µουσική του Γιώργου Παπαδάκη και τα σκηνικά - κοστούµια του Γιώργου Γεωργίου.
ΙΝFΟ
Στη µεγάλη αυλή του Ελαιοτριβείου – Μουσείου Βρανά στον Παπάδο Λέσβου και µε ελεύθερη είσοδο για το κοινό, θα πραγµατοποιηθεί το Σάββατο 4 Σεπτεµβρίου στις 20.30
η πρώτη προβολή της νέας ταινίας «Ταξίδι στη Μυτιλήνη» του Λάκη Παπαστάθη. Την επόµενη µέρα θα δώσει συναυλία η κοµπανία του «Αναγνωστηρίου» της Αγιάσου
Κάθε ταινία και βραβείο
Ολες οι ταινίες του Λάκη Παπαστάθη – τέσσερις µεγάλου µήκους και µία µικρού – έχουν βραβευτεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Πρόκειται για τα «Γράµµατα από την Αµερική» 1972 (µικρού µήκους), «Τον καιρό των Ελλήνων» 1981, «Θεόφιλος» 1987, «Το µόνον της ζωής του ταξείδιον» 2001 και το φετινό «Ταξίδι στη Μυτιλήνη». Είναι βασικός σκηνοθέτης από το 1976 της τηλεοπτικής σειράς ντοκιµαντέρ «Παρασκήνιο». Εχει εκδώσει λογοτεχνικά βιβλία και δοκίµια για τον κινηµατογράφο. Γράφει στις ελληνικές εφηµερίδες κριτικές και κείµενα για την τέχνη.
Παρά την οικονομική κρίση των ημερών ο ελληνικός κινηματογράφος δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει και τόσο μεγάλο πρόβλημα. Είκοσι τέσσερις ταινίες μυθοπλασίας (για να μην αναφερθούμε στα ντοκυμαντέρ) βρίσκονται στο ρόστερ για την ερχόμενη χειμερινή σεζόν. Κάποιες από αυτές είναι ήδη ολοκληρωμένες, κάποιες γυρίζονται τώρα και κάποιες βρίσκονται στο στάδιο του μοντάζ.
Εχουμε αναφερθεί στο παρελθόν στην τελευταία ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, στον ασπρόμαυρο (ή μάλλον κατάμαυρο) «Μαχαιροβγάλτη», στο «Γάλα» του Γιώργου Σιούγα , μεταφορά στον κινηματογράφο του θεατρικού θριάμβου του Βασίλη Κατσικονούρη, καθώς επίσης και στα «Οπωροφόρα της Αθήνας» του Νίκου Παναγιωτόπουλου , που βασίζονται στη συλλογή διηγημάτων του ΣωτήρηΔημητρίου. Είναι και οι τρεις έτοιμες και έχουν ήδη εξασφαλίσει διανομή (ODEON, Feelgood Εntertainment). Ολες αυτές οι γυναίκες
Η σχέση χρήματος- ελευθερίας μέσα από τα μάτια μιας κοπέλας εκτυλίσσεται σε «45 m2 », όπως λέγεται η νέα ταινία του Στράτου Τζίτζη, στην οποία μια 23χρονη πωλήτρια ( Εφη Λογγίνου ) αποφασίζει να πιάσει μόνη ένα σπίτι 45 τετραγωνικών μέτρων και να ξεφύγει από την επίβλεψη της μητέρας της. Τρεις νέες γυναίκες ( Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Νικολίτσα Ντρίζη, Κατερίνα Φωτιάδη ), που αγνοούν η μια την ύπαρξη της άλλης μέχρι να συνειδητοποιήσουν τον απρόβλεπτο ρόλο της μοίρας, είναι τα κεντρικά πρόσωπα στις «Τρεις μέρες ευτυχίας» του Δημήτρη Αθανίτη, ενώ το «Αttenbeerg» της ΑθηνάςΡαχήλ Τσαγγάρη, που επίσης έχει εξασφαλίσει διανομή, είναι το πορτρέτο μιας ασυμβίβαστης κοπέλας, η οποία, όπως διαβάζουμε, « ερωτευμένη- ή μήπως όχι; - ανακαλύπτει το σεξ και δοκιμάζει τα όρια της φιλίας ».
Τέλος, με κεντρικούς ήρωες δύο νεαρούς σε ένα άγονο και απομακρυσμένο από τον κόσμο τοπίο της Κρήτης ο «Κόκκινος ουρανός» της Λάγιας Γιούργου ασχολείται με τη δοκιμασία της φιλίας, όταν η ζωή των δύο ηρώων ταράσσεται από (τι άλλο;) την άφιξη μιας κοπέλας (την υποδύεται η φινλανδή ηθοποιός Πίλα Βιτάλα ).
Από την τρέλα της μεγαλούπολης στην ηρεμία της επαρχίας
Στους «Ιππείς της Πύλου» που σκηνοθέτησε ο ηθοποιός Νίκος Καλογερόπουλος και θα διανεμηθούν από την Οdeon κεντρικό πρόσωπο είναι ένας φημισμένος ηθοποιός (τον υποδύεται ο ίδιος), ο οποίος έχοντας απολέσει όλη του την περιουσία εγκαταλείπει την Αθήνα και αναζητεί «καταφύγιο» στην επονομαζόμενη από τους κατοίκους της Πρότυπη Πολιτεία «Πολυπύλου». Το πλούσιο καστ της ταινίας απαρτίζουν οι Γιώργος Κιμούλης, Ηλίας Λογοθέτης, Αντώνης Καφετζόπουλος κ.ά. Ενδιαφέρον ακούγεται και το σκηνοθετικό εύρημα της ταινίας «Ταξίδι στη Μυτιλήνη» του Λάκη Παπαστάθη, που αναφέρεται στην επιστροφή ενός ανθρώπου στον τόπο του ύστερα από 20 χρόνια φυγής του στο Παρίσι. « Το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας είναι υποκειμενικά πλάνα του ανθρώπου που επιστρέφει » λέει ο Παπαστάθης, ο οποίος σκηνοθετεί για πρώτη φορά ταινία μυθοπλασίας μετά την επιτυχία του «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον». «Βλέπει τον κόσμο χωρίς ο ίδιος να φαίνεται και καταγράφει την επιστροφή του με μια κάμερα που κουβαλάει πάντα μαζί του. Μόνο στην τελευταία σκηνή θα δούμε το πρόσωπό του». Στην ταινία παίζουν οι Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Μαρία Ζορμπά.
Οικογενειακές σχέσεις και μνήμες
Σκαλίζοντας τις μνήμες των παιδικών χρόνων του ο Παναγιώτης Φαφούτης, σκηνοθέτης της «Κληρονόμου», υπογράφει μια πολύ πιο προσωπική ταινία, τον «Παράδεισο», με φόντο το καρναβάλι της Πάτρας, γενέτειρας του σκηνοθέτη.
Από την Αλάσκα στον... Νικ Νόλτε
Εχουν περάσει χρόνια από τότε που ο Γιάννης Φάγκρας άρχισε να γυρίζει το «Forget me not», ένα φιλμ περιπλάνησης στη μακρινή Αλάσκα με πρωταγωνιστή τον Γιάννη Στάνκογλου. Αγνωστο αν εφέτος η ταινία θα παιχτεί, όμως τουλάχιστον είναι έτοιμη.
Τα αρχικά που πλάθουν τον τίτλο της τελευταίας ταινίας του Μενέλαου Καραμαγγιώλη «Jace» έχουν αποτελέσει μυστήριο, καθώς ουδείς μπορεί να καταλάβει τι σημαίνουν και ο ίδιος ο σκηνοθέτης αρνείται να πει. Στο φιλμ πάντως, που παρουσιάζεται ως σκοτεινή παραλλαγή του «Ολιβερ Τουίστ», το Jace είναι όνομα. Παίζουν πολλοί ηθοποιοί ανάμεσα στους οποίους οι Αργύρης Ξάφης, Μηνάς Χατζησάββας, Ακύλλας Καραζήσης και Χρήστος Λούλης.
Ως ταινία περιπλάνησης όμως πλασάρεται και ο «Θάνατος που ονειρεύτηκα» του Παναγιώτη Κράββα στην οποία μια παρέα εφήβων γίνεται άθελά της πρωταγωνίστρια σε ένα σκηνικό θανάτου.
Οι λαθρομετανάστες ναυαγοί που περισυλλέγονται από το πλήρωμα ενός εμπορικού πλοίου τροφοδοτούν με ιδέες το σενάριο της τελευταίας ταινίας του Κωνσταντίνου Γιάνναρη «Μan in the sea» με τη Θεοδώρα Τζήμου και τον Αντώνη Καρυστινό, ενώ μετανάστες δεύτερης γενιάς είναι τα κεντρικά πρόσωπα του «Κανένα» του Χρήστου Νικολέρη, που θα διανεμηθεί από τη Village.
Τέλος περιμένουμε την τελευταία ταινία του Νίκου Ζερβού («Show bitch»), του Κώστα Ζάπα («Η ανταρσία της κόκκινης Μαρίας»), της Ελισάβετ Χρονοπούλου («Ο Αννίβας προ των πυλών») αλλά και τη γυρισμένη στην Αρκαδία «Αrcadia lost» του Φαίδωνα Παπαμιχαήλ στην οποία πρωταγωνιστεί ο Νικ Νόλτε.
